بنابراين دليل اين كه مسلمانان دربارهء دانشهاى گوناگون اسلامى 150 سال بلكه بيشتر پس از رحلت رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - دست به تدوين كتب و رساله و مقاله زده‌اند . و عامل مهم آن عمده همان منع نقل و كتابت حديث از جانب ارباب سقيفه و پيروان آنها بوده است نه آنكه برخى از پژوهشگران قرآنى بخصوص و همه نويسندگان اهل سنت رواج مىدهند كه مثلا رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - از كتابت نهى فرموده بود « 1 » . و يا اين كه در صدر اسلام نيازى احساس نمىشد و يا بهانهء اين كه عمر خليفه واهمهء آن را داشت كه حديث با قرآن كريم مخلوط گردد و در نتيجه باعث تحريف قرآن و انحراف مسلمانان گردد « 2 » مانند « مشنّاة » يهود و يا آنكه باعث غفلت مسلمانان شده و قرآن به فراموشى سپرده شود « 3 » . امامان معصوم شيعه عليهم السلام و تدوين حديث اما ائمه شيعه - عليهم السلام - به دستور رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - در برابر ديدگاه انحرافى ديگران اصرار بر كتابت و نقل حديث مىنمودند در صورتى كه بزرگانى از علماى اهل سنت حتى در اوايل قرن سوم هم با اكراه و تنها براى بقاى حفظيات خود ، كتابت حديث را پذيرفته و پس از مدت نسبتا طولانى ، آن در بين آنها شايع گرديد و بر خلاف رواياتى كه دربارهء عدم جواز كتابت گزارش مىكردند ، تن به

--> مرتضى العاملى ، الصحيح ، پيشين ، ج 1 ، صص 28 - 30 . ( 1 ) اهل سنت از رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - نقل مىكنند كه آن حضرت فرمود : « لا تكتبوا عنىّ شيئا سوى القرآن و من كتب فليمحه » ، « از من چيزى سواى قرآن ننويسيد ، هر كس چيزى نوشته است آن را از بين ببرد » و احاديث چندى ديگر به اين مضمون ، اين روايت هفت ايراد اساسى دارد ، براى اطلاع بيشتر ر . ك : به رسول جعفريان ، پيشين ، صص 17 - 32 . ( 2 ) ر . ك : - اين مطلب را محمود أبوريّه در « أضواء على السنة المحمديه ( ص ) » صص 46 - 88 و ابن عبد البر در جلد اول « جامع بيان العلم و فضله » و خطيب بغدادى در كتاب ، « تقييد العلم » به طور مفصل مورد بحث و بررسى قرار داده‌اند و جهت اطلاع بدانها مراجعه شود . ( 3 ) مشناة و يا مثناة ؛ كتاب احكام يهود است .